Asidik Ortamlar İçin Korozyona Dayanıklı ATEX Uyumlu Plastik Fan Çözümleri

Kimya tesislerinde fan sistemleri genellikle “yardımcı ekipman” olarak görülür. Oysa asidik gazların, solvent buharlarının ve korozif proses havasının bulunduğu ortamlarda fan, yalnızca hava taşıyan bir makine değil; proses güvenliğini doğrudan etkileyen kritik bir ekipmandır.

Asit tesislerinde yaşanan birçok problem — plansız duruşlar, emisyon kaçakları, bakım maliyetleri ve ATEX kaynaklı riskler — doğrudan yanlış fan seçimiyle ilişkilidir. Özellikle metal fanların kısa sürede korozyona uğradığı proseslerde, kimyasal dayanımlı plastik fan çözümleri artık standart bir yaklaşım haline gelmiştir.

Bu noktada konu “plastik fan mı metal fan mı?” sorusunun çok ötesine geçer. Doğru soru şudur:
Bu proses için hangi malzeme, hangi tasarım ve hangi güvenlik seviyesi gereklidir?

Asidik Ortamlarda Fan Seçimi Neden Kritik?

Asidik ve korozif ortamlarda fan seçimi; korozyon direnci, bakım sürekliliği, emisyon güvenliği ve patlayıcı atmosfer risklerinin birlikte yönetilmesini gerektirir.

Asit buharı içeren ortamlarda fan, sürekli olarak agresif kimyasallara maruz kalır. Bu maruziyet yalnızca gövdeyi değil; çark, bağlantı elemanları ve sızdırmazlık noktalarını da etkiler. Sahada sık karşılaşılan bir durum, metal fanların kısa sürede yüzey kaybına uğraması ve performans düşüşü yaşamasıdır.

Bu durumun sonuçları zincirleme şekilde ilerler:

• Fan verimi düşer
• Balans bozulur
• Titreşim artar
• Rulman ve motor ömrü kısalır
• Plansız bakım duruşları başlar

Yıllardır uygulamada gördüğümüz bir gerçek var: Fan kaynaklı bir duruş, çoğu zaman fan maliyetinden çok daha pahalıya mal olur. Çünkü kimya tesislerinde duruş demek; üretim kaybı, çevresel risk ve iş güvenliği problemi demektir.

Bu nedenle fan seçimi, yalnızca havalandırma değil; proses güvenliği kararının bir parçasıdır.

Hangi Kimyasal Ortamlarda Kullanılır?

Asidik ortamlar tek tip değildir. Her kimyasal, farklı malzemelerle farklı reaksiyon gösterir. Plastik fan çözümleri özellikle aşağıdaki proseslerde tercih edilir:

• HCl buharı bulunan üretim hatları
• NaOH kullanılan alkalin prosesler
• Sülfürik asit dumanı oluşan tesisler
• Galvaniz ve pickling hatları
• Batarya ve akü üretim tesisleri
• Scrubber çıkış havası emiş sistemleri

Bu alanların ortak noktası; metal ekipmanların hızla dayanım kaybetmesidir.

Plastik Fanlar Asit Buharına Karşı Neden Avantajlıdır?

Plastik fanlar, kimyasal dayanımlı polimer yapıları sayesinde asit buharına karşı yüksek korozyon direnci, uzun servis ömrü ve düşük bakım ihtiyacı sunar.

Burada önemli bir ayrım yapmak gerekir. Plastik fanların avantajı, “plastik” olmaları değildir. Asıl değer, kullanılan polimerin kimyasal dayanımıdır.

PP, PVC, PE ve PVDF gibi malzemeler; asit ve bazlara karşı metalden çok daha stabil davranır. Bu stabilite, fanın uzun yıllar boyunca aynı performansla çalışmasını sağlar.

Metal fan, ilk başta yeterli performansı verir. Ancak birkaç ay içinde korozyon başlar. Boya ve kaplama çözümleri geçici olur. Sonuçta fan ya tamamen devre dışı kalır ya da ciddi bir revizyona girer.

Plastik fanlarda ise:

• Korozyon kaynaklı yüzey kaybı yaşanmaz
• Kaplama veya boya ihtiyacı yoktur
• Performans daha öngörülebilirdir
• Bakım periyotları uzar

Genel kabul gören uygulamalara göre, korozif proseslerde plastik fanlar toplam sahip olma maliyetini ciddi şekilde düşürür.

Endüstriyel Performans Aralığı ve Tasarım Kabiliyeti

Endüstriyel plastik fanlar, yüksek debi, yüksek basınç ve kimyasal–ATEX gerekliliklerini aynı tasarım içinde karşılayacak şekilde prosese özel olarak geliştirilebilir.

Plastik fanlar çoğu zaman yanlış bir algıyla “düşük kapasiteli” veya “yardımcı ekipman” olarak değerlendirilir. Oysa endüstriyel uygulamalarda kullanılan modern plastik fan sistemleri, yüksek debi ve yüksek basınç gerektiren kimyasal prosesler için özel olarak tasarlanır.

Metal fanlar korozyon nedeniyle kısa sürede performans kaybederken, doğru malzeme ve geometriyle üretilmiş plastik fanlar aynı koşullarda stabil şekilde çalışmaya devam eder. Bu fark, fanın yalnızca malzemesinden değil; aerodinamik tasarımından, çark geometrisinden ve proses şartlarına göre yapılan mühendislik uyarlamalarından kaynaklanır.

Endüstriyel plastik fan çözümleri, çok geniş bir çalışma aralığını kapsayacak şekilde projelendirilebilir. Uygulamaya bağlı olarak sistemler:

• 500 m³/h ile 300.000 m³/h arasında hava debisi üretebilir
• 500 Pa seviyelerine kadar basınç farkı oluşturabilir
• Uygun tasarımla %60’a varan verimlilik seviyelerine ulaşabilir

Bu değerler, plastik fanların yalnızca lokal emişler için değil; ana proses havalandırması, scrubber fanları ve merkezi kimyasal egzoz sistemleri için de güvenle kullanılabildiğini gösterir.

Çalışma sıcaklığı açısından bakıldığında, kimyasal proseslerin büyük kısmı 0 – 80 °C aralığında yer alır. Bu aralık, PP, PPs, PVC, PE ve PVDF gibi kimyasal dayanımlı polimerlerin uzun ömürlü şekilde çalışmasına olanak tanır. Gövde ve çark malzemesi, ortamın kimyasal içeriğine ve sıcaklığına göre seçilerek sistemin stabilitesi korunur.

Fan gövdelerinde yaygın olarak PP, PPs, PVC, PE ve PVDF tercih edilirken; çark tarafında uygulamaya bağlı olarak PP, PPs, PVC, PVDF veya özel durumlarda kaplamalı çelik çark çözümleri kullanılabilir. Bu esneklik, hem kimyasal dayanımı hem de mekanik performansı aynı sistemde optimize etmeyi mümkün kılar.

ATEX gerektiren proseslerde ise performans tek başına yeterli değildir. Patlayıcı atmosfer bulunan alanlarda fanın:

• Statik elektrik birikimini engellemesi
• Kıvılcım riskini minimize etmesi
• İlgili zone sınıfına uygun olması

beklenir. Bu nedenle elektriksel olarak iletken versiyonlarda üretilen plastik fanlar, ATEX Zone 2 veya Zone 1 ortamlarında egzoz uygulamaları için opsiyonel olarak uygun hale getirilebilir.

Yıllardır uygulamada gördüğümüz en kritik nokta şudur: Yüksek debi veya yüksek basınç tek başına bir başarı kriteri değildir. Asıl önemli olan, bu performansın kimyasal dayanım ve ATEX güvenliği ile birlikte, uzun süre stabil şekilde sürdürülebilmesidir.

Bu nedenle endüstriyel plastik fan çözümleri, standart ürün mantığıyla değil; prosese özel mühendislik yaklaşımıyla ele alınmalıdır. Böylece hem korozif egzoz havası hem de potansiyel patlayıcı atmosferler için doğru ve güvenli çözüm elde edilir.

ATEX Gerektiren Kimyasal Proseslerde Güvenli Tasarım

ATEX gerektiren kimyasal proseslerde fan tasarımı; patlayıcı atmosfer, statik elektrik ve solvent buharları dikkate alınarak özel mühendislik gerektirir.

Birçok asit prosesi aynı zamanda patlayıcı atmosfer riski de barındırır. Solventler, VOC’ler, yanıcı gazlar ve buharlar bu ortamların doğal parçasıdır. Bu nedenle fan yalnızca korozyona değil, patlama riskine karşı da güvenli olmalıdır.

Pratikte en çok yapılan hatalardan biri, ATEX gerektiren bir hatta standart fan kullanılmasıdır. Bu durum, tesis açısından ciddi bir risk oluşturur.

ATEX uyumlu plastik fanlarda:

• Non-statik, elektriksel olarak iletken plastikler kullanılır
• Statik elektrik birikimi engellenir
• Kıvılcım riski minimize edilir
• Zone 1 ve Zone 2 gereklilikleri dikkate alınır

Efsan Makina olarak, ATEX uyumlu, kimyasal dirençli ve yüksek debili proses fanlarını projeye özel tasarlıyoruz. Amaç yalnızca mevzuata uymak değil, sahada güvenli ve uzun ömürlü bir çözüm üretmektir.

Malzeme Seçimi: PP, PVC, PE ve PVDF Arasındaki Farklar

Plastik fanlarda doğru polimer seçimi, kimyasal ortam ve sıcaklığa bağlıdır; yanlış seçim fan ömrünü ciddi şekilde kısaltır.

Bu bölüm, müşterilerin en çok zorlandığı noktadır. Çünkü her plastik her kimyasal için uygun değildir.

Doğru polimer seçimi yapılmadığında:

• Malzeme zamanla gevrekleşir
• Mekanik dayanım düşer
• Sızdırmazlık problemleri başlar

Doğru polimer seçimi fan ömrünü belirler. Kimya prosesiniz için uygun malzeme ve fan tasarımı konusunda teknik destek sunuyoruz.

Asit Tesislerinde Tipik Kullanım Alanları

Plastik fanlar, asit tesislerinde tank havalandırması, scrubber fanları ve kimyasal duman emiş sistemlerinde yaygın olarak kullanılır.

Kimya sektöründe müşteri çoğu zaman “plastik fan” aramaz. Aradığı şey şudur:

• Corrosion resistant fan
• Chemical fume exhaust fan
• Scrubber fan manufacturer
• ATEX chemical process fan

Çünkü gerçek problem fan değil; korozif ve riskli proses havasıdır.

Plastik fanların en sık kullanıldığı alanlar:

1. Asit tank havalandırma sistemleri
2. Pickling ve galvaniz hatları
3. Scrubber giriş ve çıkış fanları
4. Kimyasal duman emiş sistemleri
5. Atık gaz nötralizasyon üniteleri

Metal fanların 6–12 ay içinde performans kaybettiği bu alanlarda, plastik fanlar sistemin en dayanıklı bileşeni haline gelir.

Prosese Özel Fan Çözümü ile Uzun Ömür ve Güvenlik

Kimya tesislerinde fan, bir yardımcı ekipman değil; proses güvenliği ekipmanıdır. Standart ürünler kısa vadede çalışıyor gibi görünse de, uzun vadede bakım, duruş ve güvenlik maliyetleriyle geri döner.
Standart fan satmak değil, prosese özel mühendislik çözümü sunmak odak nokataamızdır.

Kimyasal ortam, ATEX gereklilikleri ve performans beklentileri birlikte değerlendirilir. Sonuçta, uzun ömürlü, güvenli ve sürdürülebilir bir fan sistemi ortaya çıkar.

Projenize uygun malzeme ve fan seçimi için firmamızla iletişime geçin.
Teknik ekibimiz, prosesinize özel en doğru çözümü birlikte belirlesin.